Καράτε

Καράτε

Το καράτε (Ιαπ:空手道) είναι πολεμική τέχνη με καταγωγή από την Οκινάβα της Ιαπωνίας. Το όνομά της στα ιαπωνικά σημαίνει "άδειο χέρι", που πέρα από τη σημασία του ότι στο καράτε δεν χρησιμοποιούνται όπλα, ουσιαστικά σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να αδειάσει την ψυχή και το μυαλό του από την περηφάνια και τα πάθη, και αναζητήσει την αρετή στην τελιοποίηση της τέχνης του. Τα πιο διαδεδομένα συστήματα παραδοσιακού καράτε παγκοσμίως είναι το Shotokan, το Gōjū-Ryū, το Wado-Ryu, το Shito-Ryu και το Uechi-Ryu και το Shidokan. Τα Shorin-Ryu,Goju-Ryu και Uechi-Ryu είναι αδελφά σύστημα με κοινές ρίζες στο Κινέζικο Κουνγκ-Φου. Στις αρχές του 1900 οι πολεμικές τέχνες άδειων χεριών της Οκινάουα (ή Οκινάβα) χωρίζονταν σε 4 γκρούπ ανάλογα με την περιοχή που τα εξασκούσαν: (1) Shuri-Te, (2) Naha-Te, (3) Tomari-Te (4) Pangai-Noon Για κάποιους το Pangai-noon συγκαταλέγεται στα Naha-Te συστήματα με βάση την πόλη της Νάχα.

Μετά τις 25 Οκτωβρίου του 1936 το γκρούπ “Shuri -Te ” μετονομάστηκε σε “ Shorin -Ryu ” το γκρούπ “Naha -Te ” σε “Goju -Ryu ” και το γκρούπ “Tomari -Te ” ενώθηκε με τα δύο προηγούμενα. Το έτος 1940 το τέταρτο γκρούπ “Pangai -Noon ” μετονομάστηκε σε “Uechi -Ryu ”.

Το 2005 ο “Okinawa Prefecture Assembly ” επίσημα ανακύρηξε την ημέρα της 25 ης Οκτωβρίου σαν «Μέρα του Καράτε».

Η μετάβαση από το 唐手 (Τόντε/Καράτε) στο 空手 (Καράτε)

Αξίζει να σημειωθεί ότι μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα οι κάτοικοι των νήσων Ρύου-Κυου (Οκινάβα) αναφέρονταν στην πολεμική τέχνη τους ως Tōde ή Tuudii (唐手) που σήμαινε Κινέζικο χέρι - Tang hand/China hand ή απλά Te (χέρι). Το ιαπωνικό αλφάβητο έχει υιοθετήσει πολλά από τα κινέζικα ιδεογράμματα με αποτέλεσμα πολλές λέξεις να διαβάζονται με διαφορετική προφορά σε Κίνα και Ιαπωνία. Έτσι τα ιδεογράμματα 唐手 διαβάζονται Tōde (Τόντε) στα κινέζικα και Tōte (Τότε) ή Karate (Καράτε) στα ιαπωνικά. Με την εισαγωγή του Καράτε στο σύστημα παιδείας της Ιαπωνίας και στο πλαίσιο της πλήρους ιαπωνοποίησης και αποκοπής της τέχνης από τις κινέζικες ρίζες της προωθήθηκε σταδιακά από τον Οκιναβέζο δάσκαλο Gichin Funakoshi η αλλαγή του πρώτου ιδεογράμματος από 唐 (To/Kara - Τανγκ/Κινέζικο) σε 空 (Kara - Άδειο). Ο δάσκαλος Funakoshi πρωτοστάτησε στη διάδοση της τέχνης στην Ιαπωνία με συνέπεια να θεωρείται σήμερα ο "Πατέρας του Ιαπωνικού Καράτε". Αξίζει να αναφερθεί, ωστόσο, ότι η εμφάνιση της έννοιας "Άδειο Χέρι" είχε γίνει ήδη το 1905 στο βιβλίο του Chomo Hanashiro, "Karate Kumite". Ο ίδιος ο δάσκαλος Funakoshi στο πρώτο του βιβλίο "Ryukyu Kenpo Tode", το 1922, χρησιμοποίησε τον παλιό όρο Tōde, ενώ υπάρχουν στοιχεία ότι μέχρι και το 1924 οπότε και έδωσε τα πρώτα διπλώματα Νταν χρησιμοποιούσε ακόμα τον ίδιο όρο. Η δυνατότητα που έδινε ο όρος Καράτε (ηχητικά) να γράφεται με δύο τρόπους οδήγησε, κυρίως για κοινωνικοπολιτικούς λόγους, στην οριστική επικράτηση του αμιγώς ιαπωνικού τρόπου γραφής στην Ιαπωνία. Αργότερα, μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1930 και μετά από συναντήσεις μεταξύ των σημαντικότερων δασκάλων της εποχής, όπως η "Συνάντηση των Μάστερ του Καράτε της Οκινάβα" τον Οκτώβριο του 1936, ο όρος "Άδειο Χέρι" άρχισε σταδιακά να επικρατεί και στην Οκινάβα. 

Οι Ζώνες

Οι βαθμίδες και τα αντίστοιχα χρώματα σε ζώνες έως το πρώτο dan απεικονίζονται παρακάτω:

• 9ο Kyū – Ασπρη Ζώνη

• 8ο Kyū – Κίτρινη Ζώνη

• 7ο Kyū – Πορτοκαλί Ζώνη

• 6ο Kyū – Πράσινη Ζώνη

• 5ο Kyū – 1η Μπλε Ζώνη

• 4ο Kyū – 2η Μπλε Ζώνη

• 3ο Kyū – 1η Καφέ Ζώνη

• 2ο Kyū – 2η Καφέ Ζώνη

• 1ο Kyū – 3η Καφέ Ζώνη

• 1ο Dan – Μαύρη Ζώνη

Καλαθοσφαίριση στους Ολυμπιακούς Αγώνες

Η  καλαθοσφαίριση εντάχθηκε στα ολυμπιακά αθλήματα της ανδρικής κατηγορίας κατά τους Αγώνες του Βερολίνου (1936) και από τότε βρίσκεται μόνιμα στο πρόγραμμα των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Νωρίτερα είχε παρουσιαστεί δύο φορές ως άθλημα επίδειξης, το 1904 και το 1924. Το γυναικείο τουρνουά προστέθηκε στους Αγώνες του Μόντρεαλ (1976). Διοργανώτρια αρχή είναι η Διεθνής Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (FIBA) σε συνεργασία με τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.

Ιστορικές πληροφορίες

Η νίκη στους Oλυμπιακούς Aγώνες αποτελεί την υψηλότερη διάκριση για την καλαθοσφαίριση, ανώτερη ακόμα και από το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, σε αντίθεση π.χ. με το ποδόσφαιρο, όπου το ολυμπιακό τουρνουά είναι υποβαθμισμένο συγκριτικά με το Μουντιάλ. Και τούτο διότι εξαρχής δεν υπήρχαν στο ολυμπιακό τουρνουά διαχωρισμοί βάσει ηλικίας ή είδους ενασχόλησης με το άθλημα, με εξαίρεση τους αθλητές του NBA, οι οποίοι ούτως ή άλλως δεν είχαν δικαίωμα συμμετοχής σε καμία διοργάνωση εθνικών ομάδων έως το 1991.

Κυρίαρχος του θεσμού στους άνδρες είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες με 14 χρυσά μετάλλια σε 18 διοργανώσεις - η ομάδα ολοκλήρωσε τα επτά πρώτα τουρνουά αήττητη, μολονότι απαρτιζόταν αποκλειστικά από παίκτες του κολλεγιακού και του ερασιτεχνικού πρωταθλήματος. Η μόνη δύναμη που απείλησε επί μακρόν τη μονοκρατορία των ΗΠΑ, ήταν η Σοβιετική Ένωση, δεν το κατάφερε όμως παρά σε δύο διοργανώσεις. Χρυσά μετάλλια έχουν κατακτήσει επίσης η Γιουγκοσλαβία και η Αργεντινή (από ένα).

Διαδικασία πρόκρισης

Στα πρώτα ολυμπιακά τουρνουά, τα κριτήρια συμμετοχής ήταν πολύ ελαστικά και ο αριθμός των συμμετεχόντων μεγάλος, σε σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα. Λόγω και του χαμηλού - τότε - βαθμού διάδοσης του αθλήματος (μπάσκετ ανταγωνιστικού επιπέδου έπαιζαν μόνο οι αμερικανικές χώρες, το ανατολικό μπλοκ και η Μεσόγειος), ουσιαστικά αρκούσε η αίτηση συμμετοχής για να βρεθεί μια χώρα 

Το 1956 η FΙΒA όρισε για πρώτη φορά κλειστό αριθμό συμμετεχόντων (16 - μειώθηκε σε 12 το 1976). Παράλληλα ξεκίνησε να εφαρμόζει ένα μοντέλο πρόκρισης που ισχύει έως σήμερα με μικρές τροποποιήσεις:στους Ολυμπιακούς.

• Κάποιες χώρες συμμετέχουν αυτοδίκαια. Αρχικά ο αριθμός τους ήταν μεγάλος και περιελάμβανε - κατά περίσταση - τη διοργανώτρια χώρα, τις πρώτες θέσεις του προηγούμενου ολυμπιακού τουρνουά κ.ά. Στις πιο πρόσφατες διοργανώσεις, κατ' αυτόν τον τρόπο προκρίνονται μόνο δύο χώρες: η διοργανώτρια και η εν ενεργεία παγκόσμια πρωταθλήτρια (ή μόνο μία, εάν αυτές οι ιδιότητες ταυτίζονται, όπως π.χ. στους Αγώνες της Ατλάντας).
• Οι περισσότερες θέσεις δίνονται στις ηπειρωτικές ζώνες και αυτές με τη σειρά τους τις μοιράζουν βάσει αποκλειστικά αγωνιστικών κριτηρίων. Αυτός ήταν ο κύριος λόγος που ξεκίνησε το Αφρικανικό, το Ασιατικό και το Ωκεανικό Πρωτάθλημα. Η Ευρώπη, αν και διέθετε ήδη πρωτάθλημα (Ευρωμπάσκετ), επέλεξε να διοργανώνει ειδικό προκριματικό τουρνουά έως το 1992 (έκτοτε τα εισιτήρια δίνονται μέσω του Ευρωμπάσκετ). Η Αμερική χρησιμοποιούσε ως κριτήριο το σχετικό τουρνουά των Παναμερικανικών Αγώνων, μέχρι να ξεκινήσει το αμιγώς μπασκετικό Αμερικανικό Πρωτάθλημα το 1980.
• Αρκετές φορές (όχι όλες), αρχής γενομένης απ' το 1956, η FIBA έχει κρατήσει κάποια εισιτήρια «της τελευταίας στιγμής», τα οποία παραχωρεί στους νικητές του Προ-ολυμπιακού Τουρνουά. Αυτό διεξάγεται λίγες μέρες πριν από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, με τη συμμετοχή των επιλαχόντων των παραπάνω ηπειρωτικών διοργανώσεων.

Παρόμοιος είναι ο εκάστοτε τρόπος πρόκρισης στο γυναικείο τουρνουά, με τη διαφορά ότι σε αυτό συμμετείχαν αρχικά λιγότερες ομάδες. Ξεκίνησε με έξι, το 1988 ο αριθμός ανέβηκε στις οκτώ, ενώ από το 1996 καθιερώθηκε η συμμετοχή ίσου αριθμού με τους άνδρες (δώδεκα).

Πίνακες μεταλλίων

(τελευταία ενημέρωση: Λονδίνο 2012)

Συγκεντρωτικός

	Χώρα				ΣΥΝ
1.	ΗΠΑ	21	2	3	26
2.	Σοβιετική Ένωση α	4	4	4	12
3.	Γιουγκοσλαβία β	1	5	2	8
4.	Αργεντινή	1	0	1	2
5.	Ενοπ. Ομάδα α	1	0	0	1
6.	Αυστραλία	0	3	2	5
7.	Ισπανία	0	3	0	3
	Γαλλία	0	3	0	3
9.	Ιταλία	0	2	0	2
10.	Βραζιλία	0	1	4	5
11.	Βουλγαρία	0	1	1	2
	Κίνα	0	1	1	2
13.	Καναδάς	0	1	0	1
	Κροατία	0	1	0	1
	Νότια Κορέα	0	1	0	1
16.	Λιθουανία	0	0	3	3
17.	Ρωσία	0	0	3	3
18.	Ουρουγουάη	0	0	2	2
19.	Κούβα	0	0	1	1
	Μεξικό	0	0	1	1

Γυναίκες

Ομάδα				ΣΥΝ
ΗΠΑ	7	1	1	9
Σοβ. Ένωση	2	0	1	3
Ενοπ. Ομάδα	1	0	0	1
Αυστραλία	0	3	2	5
Βουλγαρία	0	1	1	2
Βραζιλία	0	1	1	2
Γιουγκοσλαβία	0	1	1	2
Κίνα	0	1	1	2
Γαλλία	0	1	0	1
Νότια Κορέα	0	1	0	1
Ρωσία	0	0	2	2

Άνδρες

Ομάδα				ΣΥΝ
ΗΠΑ	14	1	2	17
Σοβ. Ένωση	2	4	3	9
Γιουγκοσλαβία  Γιουγκοσλαβία	1	4	1	6
Αργεντινή	1	0	1	2
Ισπανία	0	3	0	3
Γαλλία	0	2	0	2
Ιταλία	0	2	0	2
Κροατία	0	1	0	1
Καναδάς	0	1	0	1
Λιθουανία	0	0	3	3
Βραζιλία	0	0	3	3
Ουρουγουάη	0	0	2	2
Κούβα	0	0	1	1
Μεξικό	0	0	1	1
Ρωσία	0	0	1	1